Inspiratie

De man uit de toekomst

Maak kennis met Daniel Akenine, National Technology Officer bij Microsoft. Hij praat met ons over trends, cyberdreigingen en onze menselijke eigenschappen. “Het gaat niet om de technische ontwikkeling, maar om de nieuwe trends in de samenleving waar de techniek toe leidt.”

Welke technische innovaties zullen de komende jaren een tipping point bereiken?

“AR-techniek in brillen en contactlenzen. Die zal functies overnemen van de huidige mobiele telefoons,” antwoordt Daniel Akenine, National Technology Officer Microsoft Zweden.

“Voor bedrijven en organisaties zal het een hygiënefactor worden om oplossingen te hebben zodat ze altijd digitale vergaderingen kunnen aanbieden, ongeacht de situatie, zo ver dat mogelijk is.”

Hij voorspelt dat er binnen tien jaar techniek zal zijn om de veroudering van mensen te vertragen. Maar die zal duur zijn en daarom alleen beschikbaar zijn voor een paar mensen.

Welke vraag zou nu boven aan de agenda van bedrijven moeten staan?

“Op dit moment denkt iedereen aan beveiliging en dat is goed denk ik. Er is een bepaalde naïviteit geweest. We hebben niet zoveel nagedacht over wat er kan gebeuren als zou moeten,” zegt Daniel Akenine. Hij is onder andere verantwoordelijk voor technisch beleid en strategische vraagstukken.

In zijn optiek moet je als leider van een bedrijf accepteren dat techniek tegenwoordig aan de basis staat van alle menselijke ontwikkeling, wat moet worden weerspiegeld in je businessmodel. Dat de tijd voor de eerste fase van de digitalisering, efficiënter worden, inmiddels voorbij is.

De nieuwe fase komt neer op het met behulp van AI dingen te doen die de mens nooit eerder heeft kunnen doen. En ten slotte dat de toekomst meer menselijk is, niet minder.

Portrait of Daniel Akenine

“We kunnen een algoritme niet straffen”

Je bent ingenieur en hebt technische natuurkunde, economie en rechten gestudeerd. Waarom rechten?

“De afgelopen jaren hebben we een ontwikkeling gezien waarbij de techniek macht overneemt. Tegenwoordig staat het recht centraal in de technische ontwikkeling.”

Wat bedoel je als je zegt dat techniek macht overneemt?

“Dat er bijvoorbeeld besluiten worden genomen die bepalend zijn voor ons leven op basis van algoritmen, AI. Dat kunnen besluiten zijn van overheden of diagnoses in de zorg. Over niet al te lange tijd kan je dokter tegen je zeggen ‘Ik raad aan dat we je nier verwijderen. Ik weet niet precies waarom, maar de computer zegt het’. Voordat het zover is, moeten we onszelf de vraag stellen welke rol mensen moeten spelen bij dit soort besluiten. We kunnen mensen ter verantwoording roepen, maar we kunnen een algoritme niet straffen.”

Je hebt een roman geschreven die deels over dit onderwerp gaat: 11 gram sanning (11 gram waarheid). Het boek verscheen in 2014 en gaat over iemand die de hele wereld onder controle probeert te krijgen door te sturen welke informatie mensen tot hun beschikking hebben. Dat voelt als een actueel onderwerp.

“Ja. Het idee komt voort uit de gedachte over hoe makkelijk het eigenlijk schijnt te zijn om mensen te manipuleren. Zo lijken we bijvoorbeeld een sterk vertrouwen te hebben in consensus. In het boek heeft iemand controle over welke antwoorden mensen krijgen wanneer ze op internet zoeken. Op die manier kan hij de meningen van mensen controleren. Dat is gebaseerd op het feit dat wij als mens nooit onze eigen mening vormen voordat we weten wat die van anderen is. Dat doen we tegenwoordig door te googelen en op sociale media te lezen. Dat is best wel griezelig.”

De drie belangrijkste IT-trends van dit moment waarop je volgens Daniel Akenine zou moeten aanhaken:

1. Houd de omgeving in de gaten

Staar je niet blind op nieuwe techniek, houd in plaats daarvan in de gaten tot welke trends in de samenleving de techniek leidt. Investeer in techniek die je een deel van deze trends laat zijn.

2. Ontwikkel je businessmodel

De tijd van digitaliseren om efficiënter te worden is bijna voorbij. Tegenwoordig moet je zo denken dat je digitalisering je businessmodel moet ontwikkelen. Je bedrijf moet met investeringen in techniek nieuwe dingen doen, niet meer van hetzelfde.

3. Lever resultaten

Verdienst, lever eindresultaten in plaats van producten. Dat vraagt om bewaking op basis van AI en optimalisering voor het creëren van een schaalbare winstgevendheid. Schakel hulp van experts in als je het gevoel hebt dat je niet weet welke techniek je nodig hebt om te slagen.

Hou een oog op hoe AI de samenleving verandert

Welke ontwikkeling moet ik als ondernemer in de gaten houden?

“Tot voor kort kon je zien welke nieuwe techniek op de markt kwam en die toepassen. Tegenwoordig is het moeilijker om de echt grote technische veranderingen te identificeren doordat de techniek onderdeel is van in principe alle ontwikkeling. Het gaat niet meer om de technische ontwikkeling, maar om de nieuwe trends in de samenleving waar de techniek toe leidt. Ik zou zelfs zo ver willen gaan als zeggen dat de tijd om efficiënter te worden met behulp van traditionele IT-systemen voorbij is. Tegelijkertijd maakt AI een samenleving mogelijk waarbij de techniek meer kan doen dan wat de mens ooit op eigen houtje had kunnen doen.”

Zoals?

“Voor bedrijven is ‘verdiensting’ de grote trend, dat klanten eindresultaten willen kopen. Sandvik gaat bijvoorbeeld van het verkopen van boren naar het verkopen van gaten. Als we in plaats daarvan kijken naar zuiver onderzoek en ontwikkeling is het verschil dat we innovaties voorheen baseerden op logica: een mens bedacht een theorie en beproefde die. Tegenwoordig kunnen we met behulp van AI data verzamelen, analyseren en kennis extraheren die wij als mens nooit alleen hadden kunnen verkrijgen.”

Picture of a robot

Veel bedrijven moeten zichzelf de vraag stellen welke rol IT speelt bij hun activiteiten. Is IT een afdeling die de rest van het bedrijf dient, of is IT een drijvende kracht achter de ontwikkeling van het bedrijf?

Daniel Akenine, National Technology Officer voor Microsoft, Zweden.

Laat IT het bedrijf ontwikkelen

Wat houdt die verschuiving in voor bedrijven?

“Veel bedrijven moeten zichzelf nog steeds de vraag stellen welke rol IT speelt bij hun activiteiten. Is IT een afdeling die de rest van het bedrijf dient, of is IT een drijvende kracht achter de ontwikkeling in het bedrijf?”

Geldt dat nog steeds?

“Soms vragen mensen waarom de digitalisering niet sneller gaat, het gaat namelijk langzamer dan je misschien zo willen. Een van de problemen is dat het veel bedrijven en organisaties zo lang voor de wind is gegaan. Er is geen aanleiding geweest voor drastische veranderingen.”

Jij denkt dat twintig jaar van min of meer hoogconjunctuur in Zweden – met een dal tijdens de financiële crisis van 2008 – van invloed is geweest?

“Ja, het zogenaamde ‘transforming while performing’ is ontzettend moeilijk. Elke keer dat een directie grote veranderingen doorvoert, zoals het veranderen van businessmodel, stel je je als besluitnemer bloot aan risico’s.”

3 stappen naar betere IT-beveiliging

Het advies van Daniel Akenine voor IT-beveiliging in het schaduw van de oorlog in Oekraïne.

1. Houd je systemen up-to-date

Volg de adviezen van de leverancier wat betreft de implementatie en configuratie van je installaties.

2. Maak jezelf veerkrachtig

Wat heb je nodig om snel weer op de been te zijn wanneer je getroffen wordt door een cyberaanval?

3. Zorg voor een back-upplan

Zorg dat je een plan B hebt dat ervoor zorgt dat je je data op een veilige plek hebt opgeslagen, bijvoorbeeld in een ander land.

Het wordt het beste met techniek en de mens samen

En wat als ik het gevoel heb dat ik een van de leidinggevenden ben die niet weet waar je op moet inzetten?

“Stel je voor dat we voor een verdiensting staan en dat je liften maakt. Daar ben je hartstikke goed in. Je hebt ingenieurscompetenties, mechanische competenties en tevreden klanten. Je kunt dat allemaal, maar je moet beginnen met het verkopen van stijgingen en dalingen. Dan moet je een systeem hebben om je installaties te bewaken. Je hebt competenties nodig voor clouddiensten, dataverzameling en analyse, zodat je je systemen kunt optimaliseren. Je hebt competentie nodig rond cyberbeveiliging.”

“Ik denk dat er maar weinig kleine en middelgrote bedrijven zijn die al die competenties zelf kunnen verwerven – of dat zelfs maar zouden moeten proberen. Dan is het beter om in te zetten op goede partnerschappen met bedrijven die gespecialiseerd zijn in digitalisering. Maar welke veranderingen je ook doorvoert, vergeet niet dat je je medewerkers aan boord moet krijgen.”

Hij laat zich langzaam achterover zakken in zijn stoel.

“Wat je ziet bij veel bedrijven die automatiseren, vooral met AI, is dat mensen helemaal niet verdwijnen van de werkplek. AI is goed in bepaalde zaken, maar mensen zijn goed in andere.”

“Dat blijkt bijvoorbeeld binnen de diagnostiek in de zorg. Wanneer zowel arts als AI röntgenfoto’s bekijken wordt de kwaliteit van de diagnose veel hoger dan wanneer of alleen de AI of alleen de arts dat doet. Wanneer je digitalisering op basis van AI invoert, moet je daarom een realistische toekomst kunnen uitstippelen waar mensen nog steeds ervaren dat ze nuttige taken hebben, anders krijg je automatisch een negatieve reactie van je medewerkers.”

Er was een vorm van wensdenken in de samenleving, dat we beschermd waren tegen de echt serieuze dreigingen.

Daniel Akenine, National Technology Officer voor Microsoft, Zweden.

Je hebt een plan B nodig tegen cyberaanvallen

Cyberaanvallen zijn niets nieuws, meer heeft de oorlog in Oekraïne iets veranderd wat betreft de IT-beveiliging?

“Er was een vorm van wensdenken in de samenleving, dat we beschermd waren tegen de echt serieuze dreigingen. Meer mensen moeten hun veerkracht goed bekijken, hoe snel ben je weer op de been na een cyberaanval?”

Hoe verbeter ik mijn veerkracht?

“Degene die een cyberaanval uitvoert, kan niet bij de hardware waar je systemen op draaien. Je kunt bijwerken, je kunt opnieuw installeren. Dat zorgt ervoor dat, als je een bescherming had zodat je data niet beschadigd zijn, je je territorium direct kunt heroveren. Maar je moet ook een plan B hebben voor als het goed misgaat.”

Waar beschermt plan B tegen?

“Bedrijven en organisaties moeten nadenken over welke bedrijfskritische data je hebt en waar die worden opgeslagen, ook fysiek gezien. De internetverbindingen in een regio hoeven maar uitgeschakeld te worden om al te merken dat het goed is om je data in meerdere landen op te slaan.”

Wat is de gebruikelijkste fout die bedrijven maken?

“Slordigheid. De helft van alle IT-beveiligingsincidenten die we zien zouden niet gebeurd zijn als de aanbevelingen van Microsoft waren opgevolgd om software bij te werken en de juiste configuratie te hebben.”

Merete Hverve

Feiten

Daniel Akenine is ingenieur, auteur, poedelfokker en sinds 2008 National Technology Officer voor Microsoft. Daar heeft hij de verantwoordelijk voor onder andere vraagstukken rond technisch beleid en beveiliging. Hij zit in verschillende wereldwijde instanties voor het ontwikkelen van internationale IT-normen en hij is lid van de digitaliseringsraad van de Zweedse regering.

Ik raad aan dat we je nier verwijderen. Ik weet niet precies waarom, maar de computer zegt het.

Daniel Akenine, National Technology Officer voor Microsoft, Zweden.

Vind je dit artikel leuk?

Het komt uit onze krant Solutions. Hier kun je de volledige krant in de browser lezen.

Lees Solutions Magazine

Tekst: Marie-Louise Olsen

Fotografie: Christian Gustavsson